Profilaktyka odleżyn

Klasyfikacja odleżyn

Autor: Mölnlycke Health Care, sierpnia 23 2013Kategoria: Profilaktyka odleżyn

Do celów opisu stanu rany organizacje EPUAP i NPUAP1 zalecają podział owrzodzeń na kategorie od 1. do 4. Kategoria 1. może oznaczać, że pacjent jest zagrożony, podczas gdy kategoria 4. oznacza pełną utratę grubości tkanki oraz odsłoniętą kość, ścięgno lub mięśnie.

Do góry

Więcej informacji na temat kategorii owrzodzeń odleżynowych

Niedawno uaktualnione międzynarodowe definicje i system klasyfikacji odleżyn zostały opublikowane przez organizacje NPUAP i EPUAP (National Pressure Ulcer Advisory Panel and European Pressure Ulcer Advisory Panel. Prevention and treatment of pressure ulcers: clinical practice guideline. Washington DC: National Pressure Ulcer Advisory Panel; 2009)1.

  • Historycznie najczęściej używane były terminy stopień i etap — niedawno wprowadzono termin kategoria w celu uniknięcia wrażenia, że zawsze
    następuje postęp z etapu 1 do 4.
  • W literaturze można napotkać wszystkie te terminy i są one stosowane zamiennie.
  • Za niepoprawne uważa się zmniejszanie stopnia rany w miarę jej gojenia — na przykład stopień/kategoria 4 powinna być zawsze dokumentowana jako taka — należy stosować odpowiednie narzędzia do monitorowania postępów gojenia.
Do góry

Kategoria/stopień 1. Trwały, nieblednący rumień.


Nieuszkodzona skóra z nieblednącym zaczerwienieniem o ograniczonym zasięgu, występującym zazwyczaj na wypukłości kostnej. Na skórze o ciemnej pigmentacji blednięcie może być niewidoczne; jego kolor może się odróżniać od otaczającego obszaru. Stopień I może wskazywać zagrożenie powstania odleżyny u pacjenta.

Do góry

Kategoria/stopień 2. Częściowa utrata grubości skóry.


Częściowa utrata grubości skóry właściwej o wyglądzie płytkiego otwartego owrzodzenia z czerwonoróżowym łożyskiem, bez tkanki martwiczej mokrej. Może również występować jako zamknięty lub otwarty/pęknięty pęcherz wypełniony treścią surowiczą. Ten stopień nie powinien być używany do opisywania na przykład otarć czy rozdarcia skóry. Należy pamiętać, że występowanie zasinień może wskazywać na  głębokie uszkodzenie  tkanek .

Do góry

Kategoria/stopień 3. Pełna utrata grubości skóry.


Uszkodzenie tkanek na pełnej grubości skóry. Tkanka tłuszczowa  podskórna  może być widoczna, ale kość, ścięgna ani mięśnie nie są odsłonięte. Może występować tkanka martwicza wilgotna, która jednak nie pokrywa całej powierzchni rany. Może też występować podminowanie i tunelowanie. Należy pamiętać, że głębokość rany może się różnić w zależności od jej umiejscowienia, np. na małżowinie usznej nie występuje tkanka podskórna.

Do góry

Kategoria/stopień 4. Utrata tkanki podskórnej.


Pełna utrata grubości tkanki z obnażeniem kości, ścięgien lub mięśni.  Łożysko rany może  być pokryte zarówno martwicą rozpływną jak i  suchym strupem martwiczym. Często występuje podminowywanie lub tunelowanie. Należy pamiętać, że głębokość rany może się różnić w zależności od jej umiejscowienia, np. na uchu nie występuje tkanka podskórna.Odleżyny IV stopnia mogą rozszerzać się na mięśnie i struktury podporowe.

 

W USA stowarzyszenie NPUAP dodało dwie dodatkowe kategorie, które można traktować jako kategorię 4
w innych systemach klasyfikacyjnych, takich jak zdefiniowany przez stowarzyszenie EPUAP.

Do góry

Podejrzenie głębokiego uszkodzenia tkanek


Fioletowe lub bordowe powierzchnie, nienaruszonej skóry lub wypełniony krwią pęcherz występujące na skutek uszkodzenia tkanki podskórnej w wyniku ucisku i/lub ścinania. Skóra wokół zmiany może  być bolesna, twarda, gąbczasta, wilgotna, bardziej ucieplnona lub chłodniejsza.

Do góry

Niesklasyfikowane


Pełna utrata grubości skóry, w której dno owrzodzenia jest pokryte tkanką  martwiczą mokrą (w kolorze żółtym, jasnobrązowym, szarym, zielonym lub brązowym) i/lub strupem martwiczym (w kolorze jasnobrązowym, brązowym lub czarnym).

Odleżyny są często trudne do zdiagnozowania i są często mylone z ranami  spowodowanymi działaniem wilgoci. Postawienie trafnej diagnozy ma kluczowe znaczenie, ponieważ zarówno programy profilaktyki, jak i leczenia tych ran mogą się od siebie różnić.

Najważniejsze cechy, o których należy pamiętać (opracowano na podstawie oświadczenia organizacji EPUAP)21

 Musi występować wilgoć — np. w wyniku niekontrolowania czynności fizjologicznych.
Rana umiejscowiona na wypukłości kostnej jest najprawdopodobniej odleżyną, ale nie jest to jedyna możliwość — na wypukłościach kostnych mogą występować także odparzenia, należy się jednak upewnić, że przyczyną powstania rany nie jest  ucisk i ścinanie oraz że miejsce jest narażone na działanie nadmiernej wilgoci.
Skóra otaczajaca jest  pokryta   różowymi lub białymi przebarwieniami, co z reguły wskazuje na macerację.
Odleżyna  występuje zazwyczaj pojedynczo i ma regularny kształt, natomiast odparzenia są często mnogie, z wieloma przebarwieniami i mają nieregularny kształt.
Odparzenia są z reguły ranami powierzchownymi.
Jeśli występuje martwica, jest mało prawdopodobne, aby rana była odparzeniem.
Share this

Kosztowne leczenie ran
Kosztowne leczenie ran

Odleżyny stanowią duże obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej na całym...

Historia odleżyn
Historia odleżyn

Owrzodzenia odleżynowe nie są nowym zjawiskiem. Pierwsze wzmianki w literaturze...

Czynniki ryzyka
Czynniki ryzyka

Czynniki wewnętrzne i zewnętrzne, ogólny stan zdrowia, stan odżywienia,...

Wytyczne
Wytyczne

Strategia profilaktyki owrzodzeń odleżynowych powinna zawsze uwzględniać...

Skuteczne leczenie
Skuteczne leczenie

Pacjentów o podwyższonym ryzyku rozwoju odleżyn można zidentyfikować jeszcze...